اضافه بر اين ، روايتى با سند صحيح دلالت دارد كه همه‌ى درياها از انفال است « 1 » البته از روايات غوص كه براى آنچه از دريا استخراج مىشود پرداخت خمس را واجب ساخته ، درمىيابيم كه در مورد دريا نيز مانند اراضى موات اجازه‌ى استفاده داده شده است . ب‌شطها ، رودها ، نهرها و چشمه‌ها و غيره : اين‌گونه آبها را فقهاء از مباحات و مشتركات شمرده‌اند ، ولى بايد بگوئيم اين‌گونه آبها نيز جزو انفال است ، زيرا اوّلا از اراضى موات بيرون مىآيد و چون زمين موات از انفال است پس آبهاى آن نيز جزو انفال خواهد بود ( از همين نظر نباتات بيابان را نيز بايد از انفال بدانيم ) و ثانيا چيزى كه صاحب بخصوصى ندارد بايد از انفال باشد ؛ البته استفاده از اين‌گونه آبها بطور مسلّم جايز و بلا مانع است ، و شايد منظور فقهاى بزرگوار كه درياها و رودها را جزو مشتركات و مباحات شمرده‌اند اين باشد كه براى همه‌جايز است از آنها استفاده كنند ، نه آنكه اصلا مالك ندارد ( دقت كنيد ) . ثالثا برخى روايات حاكى از آنست كه شطها و رودها جزو انفال است « 2 » . ج‌آبهاى زيرزمينى كه با كار و عمل استخراج شود مثل قنات و چاههاى كم‌مق و عميق : اين‌گونه آبها از ملك هركس استخراج شود مالك آن همان شخص صاحب ملك است ، بنابراين اگر چاه در ملك شخصى حفر شود مالك آن همان صاحب ملك ، و اگر ملك امام حفر شود ملك آن امام است ، ولى روايات احياء موات عامل را مالك مىسازد زيرا همچنانكه قبلا گفته شد از آن روايات استفاده مىشود كه عمل‌كننده ( كسىكه زمينى از اراضى موات را آباد كند يا در اراضى موات چاه حفر نمايد ) مالك آن خواهد بود .

--> ( 1 ) - وسائل جلد 6 روايت 18 از باب 1 انفال ( 2 ) - وسائل جلد 6 روايت 18 از باب 1 انفال و روايت 12 و روايت 17 از باب 4 انفال